|
از هنگام تولد تا لحظه مرگ، نگاه پلید مذهب را بر زندگی ام احساس می کنم مصاحبه نشریه بی حجاب با صبا زاهدی، یکی از زنان فعال از شیراز
بی حجاب: مهمترین مسائل امروز زنان در ایران حول چیست؟ صبا زاهدی: در جامعه مردسالار ایران و تمامی جوامعی که تحت لوای مذهب، قوانین نوشته و اجرا میگردد، زن از وضعیتی به مراتب سختتر و نابرابرتر از مرد برخوردار است. من بعنوان یک زن ایرانی در این جامعه خودمرا در برابر کورانی از قوانین فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نابرابر می بینم که به من نگاهی خصمانه و از بالا دارند. از پوشش من، رنگ و دوخت این پوشش تا اموری چون ازدواج، کار و میزان دستمزد و بازنشستگی و خلاصه تا آخرین لحظات زندگی، سنگینی نگاه پلید مذهب بر پیکر زندگی ام را حس میکنم . فرق نمیکند که زن در ایران زندگی کند یا سوئد، در پاکستان و افغانستان یا هلند و نروژ، در سایه منحوس و شوم این بلیه تاریخی، زن تحت ستم است. چیزی که هست میزان این ستم در نقاط مختلف دنیا فرق میکند . در کشورهائی هم که قوانین بر حسب جنسیت نوشته نمیشوند، هم زن تحت ستم است، فقط کمتر از زن ایرانی یا افغانی که شهاد تش مورد قبول نیست ( اشاره به قوانین اسلامی که شهادت زن مورد قبول نیست و یا در بعضی موارد شهادت دو زن برابر شهادت یک مرد است ) پس مهمترین مسا ئل امروز زنان در ایران، به عقیده من هر چه باشد حول محور چماق گونه مذهب میگردد. قبول دارم که جامعه زنان ایران در نتیجه نابرابریهائی که تحمل کرده و میکند به یک سری از آگاهیها و در نتیجه ایستادگی در مقابل زور رسیده است، اما اینکه زن خود نخواهد جنس دوم باشد و خود را یک انسان مستقل و نه موجودی کمتر یا بیشتر از مرد باور کند، مقوله دیگری است. بی حجاب: فکر میکنید مذهب و سنتهای عقب مانده بر زنان تاثیر گذاشته است؟ صبا زاهدی: تاثیر مذهب و سنتهای عقب مانده در کل جامعه و بخصوص بر زنان کاملا محرز است. از اینکه نسل به نسل رنگ مذهب در زندگی انسانها کمرنگتر میشود، شکی نیست. مادر من زن بیسوادی بود که به پوچی اوهام و خرافات مذهبی پی برده بود، اما جرات اشاعه آن را نداشت. من این ترس را ندارم و در این راه هر جمعی را به مبارزه می طلبم. حتما فرزاندان من سوسیالیسم که تنها راه رهائی انسان است، را میسر و محقق خواهند کرد . بی حجاب: تفاوت نسل جوان زنان را با نسل قبلی در چی می بینید؟ صبا زاهدی: مسلما نسل گذشته با نسل امروز تفاوتهائی به بزرگی تحولات علمی، تکنولوژیکی، ارتباطات، کامپیوتر و غیره دارند. بطور کلی نزدیکی انسانها و افکارشان بهم از راههای آسان و میسر علمی عملی شده است. بی حجاب: بعضیها می گویند که مشکل اصلی زنان درآوردن نان و تامین اقتصادی زندگی است نه حجاب و آزادی پوشش. شما چی فکر می کنید؟ صبا زاهدی: به نظر من مشکل اصلی هر کسی ( زن و مرد نمیشناسد ) در جامعه سرمایه داری اجحاف و نابرابریهائیست که بر او تحمیل میشود. در کشورهائی چون ایران، اسلام سیاسی شمشیر دو لبه و برنده ایست در دست سرمایه جهانی که بر توده های میلیونی مردم بتازد و ضربه وارد کند و در نتیجه به مطامع بیشتری دست یابد. من فکر نمیکنم نیروئی قوی تر از جهل، زائیده مذهب باشد که آب به آسیاب سرمایه بریزد. در این وانفسا زنان مورد ستم بیشتری هستند. تامین وضع اقتصادی زندگی با تمام نابرابریهای اداری، دولتی او را به نوعی به عذاب انداخته و وضع پوشش او به نوعی دیگر. بی حجاب: چرا فکر می کنید متشکل کردن جنبش زنان اینهمه مشکل است؟ صبا زاهدی: به نظر میرسد با اینهمه اجحاف و نابرابری که در جوامعی چو ایران بر زنان وارد میشود، آنها باید طلایه دار هر جنبشی علیه قوانین سرمایه داری باشند، اما اینطور نیست. شخصا فکر میکنم زن در هاله ای از ابهامات فرو رفته و به حقوق برحق خود آشنائی کامل ندارد. اینکه من به عنوان یک زن مورد ستم فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی قرار دارم، یک طرف قضیه است و اینکه باور داشته باشم که بعنوان یک انسان برابر ( و نه جنس دوم ) باید بجنگم و حقم را بدست بیاورم، اصلی است که الزاما مرا به صف اول مبارزه باید سوق دهد. این دیدگاه نابرابر حتی در گذشته کمونیسم ایران هم به نوعی بر زنان القا میشد، اما با رنگ و لعابهای روشنفکری پوشانده میگردید. در یکی دو دهه اخیر زنان کم کم اعتماد به نفس پیدا کرده و در صحنه های جهانی هم حق طلبی میکنند. بی حجاب: چه ظرفهائی می تواند زنان را دور هم جمع کند؟ صبا زاهدی: اکثریت زنان در ایران به ابتدائی ترین حقوق خود آشنائی ندارند. با تشکلهای علنی هم میشود آنها را به حقوق مسلم خود اشنا کرد و راه بدست آوردن آن را آموزش داد. اما اقلیت آگاه کار خودشان را انجام میدهند. حتی روشنگری در یک جمع کوچک هم میتواند اثر بخش باشد. بی حجاب: درجه آگاهی و رشد زنان تا چه حد بالا رفته است؟ فرهنگ اجتماعی مردم بطور کلی تا آنجا که به زنان بر می گردد چقدر تغییر کرده است؟ صبا زاهدی: هیچکس نمیتواند ارتقا فرهنگی و رشد آگاهی زنان را در دهه های اخیر نا دیده بگیرد. زنان از قدرت بیشتری در مقابله با جور و ستم حاکمه برخوردار شده اند. مدت کمی بعد از انقلاب 57 ، فاصله ( اختلاف ) بین مردم و دولت بروز کرد و همواره این فاصله بیشتر و بیشتر میشود. اعتراض مردم ایران همه در جهت سرنگونی رژیم است که او را مسبب اول و آخر تمام مظالم میدانند. حزب کمونیست کارگری در ایران با دستور العملهایی ساده، حقیقی و قابل اجرا در یکی دو دهه اخیر رنگ تازه ای به مبارزات کارگری- دانشجوئی و زنان بخشیده است. برای اموزش و تفهیم این جهان بینی رهائی بخش باید توده ها علیه اسلام سیاسی یک صدا شوند و پرچم سوسیالیسم را به اهتزاز در اورند. بی حجاب: چقدر میزان ا شتغال در میان زنان بالا رفته است؟ صبا زاهدی: مسلما اشتغال زنان را در کوران جریانهای سیاسی – اجتماعی بیشتری قرار میدهد. از اینرو زنان اگر هم برای رفع احتیاجات اقتصادی، جذب بازار کار شده باشند، در حول و حوش تلاطمات اجتماعی – فرهنگی میزان توقعاتشان بالا میرود . بی حجاب: آیا زنان زیادی را می توان در موقعیتهای کلیدی در ادارات و شرکتها یافت؟ صبا زاهدی: مسلما در کشاکش افت و خیزهای اجتماعی در ایران زنان هم به توانمندیهای خود با اعتماد به نفس بیشتری آگاهی پیدا کرده و در موقعیتهای کلیدی در ادارات و شرکتها حضور پیدا کرده اند. بی حجاب: اشکال متفاوت مقاومت زنان کدامند؟ به نظر من زنان هر چه بیشتر میزان آگاهی خود را بالا ببرند، در کل مقاومت خود را در مقابل جاهلان اسلامی بهتر و سازنده تر خواهند کرد. زنان خود به این مهم آگاه شده اند و از این جهت درصد ورودیهای زنان به دانشگاه هر سال بیشتر شده و ترفند های کینه توزانه رژیم هم در جهت کم کردن سهمیه ورودی زنان نقش بر آب شده است. بی حجاب: برخورد زنان و جامعه بطور کلی به کسانیکه مجبور به تن فروشی هستند چطور است؟ صبا زاهدی: تحت تاثیر کذب و نیرنگهای مذهبی هنوز قشری از جامعه تن فروشان را محکوم به سنگسار میدانند. اسلام سیاسی با چنگ و دندان در مقابل توده ها ایستاده و مانع روشن شدن عوامل ولقعی اشاعه فساد، اعتیاد و دیگر ناهنجاریهای اجتماعی میشود. بی حجاب: آیا فکر می کنید مردم با درک و سمپاتی بیشتری به این افراد برخورد می کنند؟ صبا زاهدی: با روشنگریهائی که در سطح جامعه توسط روشنفکران دانشگاهی، کارگران معترض و تمامی اقشار تحت ستم آگاه صورت میگیرد، مردم با دیدی کاملا متفاوت نسبت به گذشته به این افراد مینگرند. بی حجاب: مسئله ناسیونالیسم و فرهنگ عظمت طلب ایرانی و تقدس سنتهای ایرانی چقدر در راه رهائی زن می توانند مانع باشند؟ صبا زاهدی: فکر نمیکنم ناسیونالیسم در میان اقشار مختلف زنان جایگاهی داشته باشد. زنان در پی رهائی خود از تمامی قید و بند های کریه و ظالمانه ای که اسلام بپای آنان بسته وارد گود سیاسی شده اند. بی حجاب: آیا تعداد دختران و زنانی که تنها زندگی می کنند در ایران زیاد است؟ و چه سختیها و مشکلاتی برای ایندسته از زنان وجود دارد؟ صبا زاهدی: مشکلات اقتصادی – تورم – هزینه بالای زندگی – بیکاری بر سر راه جوانان، آنانرا از ازدواج ناامید کرده. همین مشکلات بعد از ازدواج باعث بروز اختلافات و مشاجرات خانوادگی شده، طلاقهای متعدد را در سطح جامعه رقم میزند. به نظر من ترس از آینده، بی ثباتی، وضعیت معیشتی، ناامیدی همه به هم دست داده جوانان را از ازدواج بری کرده است. بنظر من علت واقعی تنها ماندن زنان، نابسامانی های اقتصادی تا داشتن استقلال مالی و هویت مستقل. چون اینها میتواند بعد از ازدواج هم عملی باشد. تا آنجائی که من میدانم، جوانان، بخصوص در شهر های بزرگ برای کمک به وضعیت اقتصادی خانواده، زنان شاغل را برای ازدواج ترجیح میدهند. این مسئله در شهر های کوچک و روستاها که در عرصه های اجتماعی کمتر دیده میشوند، خود به خود منتفی است. تنها زندگی کردن را یک مبارزه منفی در جهت مقابله با دیدگاههای مردسالارانه میدانم. اما سختی ها و مشکلاتی که برای زنان تنها وجود دارد، با علل اصلی تنها زندگی کردن آنها مغایر است. اینجا دیگر مشکلات اجتماعی – فرهنگی است که بحران افرین است. در جامعه ای که با فرهنگ منحط و ضد انسانی اسلامی اداره میشود، یک زن تنها، یا منحرف است، یا در معرض آن قرار دارد. او مورد ستم جنسی قرار میگیرد. در هر مطالبه ای با نگاه متفاوتی روبرو است. چون تنهاست، بی دفاع محسوب میشود. پس از برکت قوانین قرون وسطائی اسلام، آماج تیر های بلاست.
86/10/25
|